Ενδιαφέρουσες
Ιστοσελίδες
 Site Map  English
Aναζήτηση
Γενικές Πληροφορίες
Κατάλογοι Βιβλιοθήκης
Εργογραφία Συνθετών
Αρχείο Ελληνικής Μουσικής
Εκπαιδευτικά και Ερευνητικά Προγράμματα
Επικοινωνία με τη Βιβλιοθήκη
Νέα της Βιβλιοθήκης
Ψηφιακή Βιβλιοθήκη
Γίνετε φίλοι της Βιβλιοθήκης
Τετράδιο (άρθρα-κείμενα)
Πρόσωπα - Έργα
Ελληνική μουσική
Συλλογές της Βιβλιοθήκης
Βιβλιογραφίες-Δισκογραφίες
Εθνομουσικολογία
'Αλλες τέχνες

Ακούστε
 
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική Σελίδα| Τετράδιο (άρθρα-κείμενα)| Ελληνική μουσική|
Κρατικές Εκδόσεις έργων Ελλήνων συνθετών στη συλλογή της Μουσικής Βιβλιοθήκης "Λίλιαν Βουδούρη"

Εισαγωγή | Το ιστορικό | Χαρακτηριστικά των εκδόσεων | Χρονολογικός κατάλογος | Κατάλογος ανά φορέα

Εισαγωγή

Η συλλογή της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» διαθέτει 71 εκδόσεις έργων Ελλήνων συνθετών οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με την υποστήριξη της Ελληνικής πολιτείας και της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών.

Αφορμή για την σύνταξη των καταλόγων (χρονολογικός και ανά φορέα), οι οποίοι συνοδεύουν αυτό το σύντομο άρθρο, αποτέλεσε η έκδοση από το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου του πρώτου τόμου της σειράς Μνημεία Νεοελληνικής Μουσικής Πρώιμα έργα για φωνή και πιάνο του Νικόλαου Μάντζαρου, η οποία είναι μία σημαντική προσπάθεια από έναν ελληνικό επίσημο φορέα να προβεί σε μία κριτική έκδοση.

Επιστροφή στην αρχή

Το Ιστορικό

Μάριου Βάρβογλη, Ποιμενική σουίτα για ορχήστρα εγχόρδων

Τις Εκδόσεις Ελληνικών Συνθέσεων ξεκίνησε το Υπουργείο Προεδρίας της Κυβερνήσεως και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων σε συνεργασία με την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, το 1955, με το έργο Ποιμενική σουίτα για ορχήστρα εγχόρδων του Μάριου Βάρβογλη. Από το 1961 μέχρι το 1967 τις Μουσικές Εκδόσεις ανέλαβε το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και στη συνέχεια για την περίοδο 1975 με 1984 το Υπουργείο Πολιτισμού και Επιστημών. Η προσπάθεια έκδοσης ελληνικών έργων από κυβερνητικό φορέα ολοκληρώθηκε το 1988 από το μετονομασμένο Υπουργείο Πολιτισμού με το έργο Από τα σχέδια για ένα καλοκαίρι του Αργύρη Κουνάδη. 

Στις εκδόσεις των υπουργείων που υπάρχουν στη συλλογή της Βιβλιοθήκης αντιπροσωπεύονται 36 Έλληνες συνθέτες με 71 έργα. Προφανώς οικονομικοί όπως και πρακτικοί λόγοι (εύρεση των έργων, εξασφάλιση πνευματικών δικαιωμάτων) περιόρισαν των αριθμό των εκδόσεων και συνάμα τον αριθμό των συνθετών που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν. Ας λάβουμε υπόψη ότι τα έργα αυτά σπάνια εκτελούνταν, δεν δισκογραφήθηκαν πλήρως και κυρίως ότι οι συνθέτες δεν ενισχύθηκαν οικονομικά. Για το τελευταίο θέμα ο τότε Πρόεδρος της Ε.Ε.Μ. (1957), Μανώλης Καλομοίρης, αναφέρει: «...Οι Έλληνες συνθέτες σοβαράς ή ελαφράς μουσικής ζούσανε ο καθένας για τον εαυτό του και εφρόντιζαν να προσπορίζωνται τα προς το ζειν κατά οιονδήποτε τρόπον εκτός από τη σύνθεση τους, πράγμα που άλλως τε συμβαίνει και σήμερα. Πολλοί απογοητευμένοι ούτε συνέχιζαν την συνθετικήν τους προσπάθεια κυρίως οι συνθέτες της σοβαράς μουσικής...».[i]

Μενέλαος Παλλάντιος, Τραγικό Ποίημα

Η διαδικασία επιλογής των έργων προς έκδοση έγινε από την αρμόδια επιτροπή της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών και εκπροσώπων των υπουργείων. Η επιτροπή αυτή χρησιμοποίησε κριτήρια που αφορούσαν ποιοτικά χαρακτηριστικά για να προχωρήσει στην επιλογή των έργων προς έκδοση, όπως για παράδειγμα ο βαθμός πρωτοτυπίας του δημιουργήματος, η χρήση βυζαντινών στοιχείων και δημοτικών μελωδιών στα έργα των Ελλήνων συνθετών, όπως του Κωνσταντινίδη, η ιστορική σημασία ενός έργου (όπως για παράδειγμα η Πρώτη σουίτα για ορχήστρα του Δ. Λαυράγκα που αποτελεί την πρώτη συμφωνική δημιουργία της Εθνικής Σχολής[ii]) κ.ά. Η επιλογή των έργων έγινε ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές πεποιθήσεις, τα πνευματικά προσόντα, την ηλικία, το φύλο και τον τόπο διαμονής των δημιουργών.         

Οι απαιτούμενες ενέργειες για την έκδοση των Ελληνικών συνθέσεων έγιναν χάρη στην καλή θέληση Ελλήνων συνθετών κατά τη διάρκεια της θητείας τους ως πρόεδροι της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών ή/και μέλη της επιτροπής επιλογής μουσικών έργων προς έκδοση. Μερικοί από αυτούς ήταν οι: Μανώλης Καλομοίρης, Αντίοχος Ευαγγελάτος και Δημήτριος Λεβίδης.

Οι Μουσικές Εκδόσεις Ελληνικών έργων είναι σημαντικές διότι:

Το έργο των ελλήνων συνθετών αναγνωρίστηκε από το κράτος το οποίο για πρώτη φορά χρηματοδότησε την έκδοσή του.

Εκτελέστηκε και προβλήθηκε η λόγια [iii] (σοβαρή ή έντεχνη νεοελληνική) μουσική.

Καταγράφηκε, διαφυλάχθηκε, διασώθηκε η Ελληνική μουσική δημιουργία και συνάμα η πολιτιστική μας κληρονομιά.

Επιστροφή στην αρχή

Χαρακτηριστικά των Εκδόσεων

Δημήτρης Μητρόπουλος, Πασσακάλια, Ιντερμέτζο και Φούγκα

Την εργασία της επιμέλειας των εκδόσεων ανέλαβαν επιφανείς καθηγητές, μουσικολόγοι, μαέστροι και συνθέτες, όπως οι: Φοίβος Ανωγειανάκης, Απόστολος Κώστιος, Σόλων Μιχαηλίδης, Βύρων Φιδετζής, Αντώνης Κοντογεωργίου, Σπύρος Σκιαδαρέσης και Γεώργιος Λεωτσάκος. Όλοι οι παραπάνω συνετέλεσαν θετικά προς την κατεύθυνση των στόχων που αναφέραμε παραπάνω. Η κάθε έκδοση περιλαμβάνει: εισαγωγικό σημείωμα από τον ίδιο το συνθέτη ή τον επιμελητή της έκδοσης, βιογραφία και εργογραφία με όλα ή τα κυριότερα έργα του συνθέτη και κριτικά σχόλια των έργων, μερικά εκ των οποίων μπορούν να θεωρηθούν επιστημονικές προσεγγίσεις καθώς περιλαμβάνουν εκτενείς αναλύσεις των έργων. 

Τα έργα είναι κυρίως για ορχήστρα, οργανικά σύνολα και πιο σπάνια για σόλο όργανα. Οι έντυπες εκδόσεις των έργων είναι αναγκαίες ώστε να είναι προσβάσιμες στις ορχήστρες και στα μουσικά σύνολα από όλον τον κόσμο, που θα ζητούσαν να τα ερμηνεύσουν. Δεν είναι τυχαίο δε πως υπάρχει ­διεθνώς ­μια νεώτερη γενιά μουσικολόγων που ασχολείται με το έργο των Ελλήνων συνθετών.

Υπάρχουν δυο μόνο έργα τα οποία έχουν εκδοθεί σε συνεργασία των Υπουργείων Προεδρίας της Κυβερνήσεως και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων με το Σύνδεσμο Ελλήνων Συνθετών[iv]. Η πρώτη έκδοση, το 1960, περιέχει το έργο Divertimento για ορχήστρα του Μ. Παλλάντιου, ενώ το 1966 εκδόθηκε το Συμφωνικό Τρίπτυχον για μεγάλη ορχήστρα του Γ. Πονηρίδη.

Μενέλαος Παλλάντιος, Divertimento για ορχήστρα

Γεώργιος Πονηρίδης, Συμφωνικό Τρίπτυχον για μεγάλη ορχήστρα

Η βοήθεια του κρατικού φορέα σε συνεργασία με την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών είναι καθοριστική για να συνεχιστούν οι εκδόσεις έργων σύγχρονων Ελλήνων συνθετών. Είναι γεγονός, όπως αναφέρει και το 1980, σε μια συνέντευξή του ο διακεκριμένος Έλληνας συνθέτης, Γιώργος Σισιλιάνος, στην εφημερίδα «Το Βήμα», ότι: «η τέχνη στοιχίζει, και στοιχίζει μάλιστα ακριβά, αφού είναι η βιτρίνα και ο καθρέπτης του πολιτισμού της χώρας [...] ότι οι δημιουργοί και οι καλλιτέχνες είναι οι φορείς αυτού του πολιτισμού»[v].

'Αλλωστε, τα λόγια του τέως ταμία της Ε.Ε.Μ., Ανδρέα Νεζερίτη, ηχούν από παλαιότερα: «Μόνο δια της εκτυπώσεως είναι δυνατόν να επιτευχθή πλήν της διατηρήσεως και η διάδοσις των Ελληνικών έργων εκτός των συνόρων της Πατρίδος μας...»(1946)[vi]. Αυτό είναι ευχή και ελπίδα όλων μας.

 

Ειρήνη Κρίκη
Αθήνα, Μάιος 2006


 

[i] Απόστολος Κώστιος. Τα Πενήντα χρόνια της Ενώσεως Ελλήνων Μουσουργών 1931-1981, Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, 1981, σελ. 13

[ii] Παπασπήλιος Κώστας. Το Πανόραμα της Ελληνικής Μουσικής. Εμπειρία Εκδοτική (Αθήνα) 2005, σελ. 10

[iii] Ο όρος «Λόγια μουσική» κατά τον Γιώργο Λεωτσάκο

[iv] Ο Σύνδεσμος Ελλήνων Συνθετών δημιουργήθηκε το 1957 ύστερα από την αποχώρηση κάποιων διακεκριμένων μελών της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών (Καλομοίρης, Βάρβογλης, Κουνάδης, Νεζερίτης, Πονηρίδης κ.ά.) οι οποίοι προχώρησαν στην ίδρυση δικού τους σωματείου το οποίο ονομάστηκε Σύνδεσμος Ελλήνων Συνθετών.

[v] Απόστολος Κώστιος. Τα Πενήντα χρόνια της Ενώσεως  Ελλήνων Μουσουργών 1931 – 1981. Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, 1981, σελ. 23

[vi] Απόστολος Κώστιος. Τα Πενήντα χρόνια της Ενώσεως  Ελλήνων Μουσουργών 1931 – 1981. Ένωση Ελλήνων Μουσουργών, 1981, σελ.26

   
Εκτύπωση Επιστροφή στην αρχή